وابسته به مکتب خیریه امیر المومنین (ع)


  چاپ        ارسال به دوست

تربیت شهروند مطلوب

تربیت شهروند مطلوب

«شهروند مطلوب» موضوع پرونده ی این شماره مان، بهانه ی خوبی برای معرفی گروه اجتماعی بود. سوالات مان را با ایمیل برای معلمان علوم اجتماعی فرستادیم اما تنها چند جواب، به دست مان رسید!

اگر به نظرات اولیای دانش آموزان درباره ی نشریه – در همین شماره- نگاهی بیاندازید، می بینید که یکی از خواسته های اولیا، آشنایی با معلمان فرزندان شان است.

انتظار خانواده ی مفید- که پل ارتباطی بین مدرسه و خانه است- از معلمان محترم مفیدی، پاسخ دادن به سوالات است. تا از این طریق، اولیا با روش تدریس و نوع تفکر و دیدگاه معلمین آشنا شوند. به امید رسیدن به این آرزوی قشنگ، ابتدا سوالات ارائه شده به معلمین گروه علوم اجتماعی  را می آوریم و در ادامه پاسخ های رسیده از آن ها را.

۱-معرفی خود: تاریخ و محل تولد، محل دوران تحصیل و رشته و مدارک تحصیلی ، سال ورود به مفید؟

۲-مشاغل و سوابق تدریس از آغاز تاکنون (مفید و مدارس دیگر)؟

٣-در تدریس ، شما به دنبال یاددادن چه چیزی به بچه ها هستید؟

۴-درس شما چقدر در زندگی بچه ها و کسب مهارت های اجتماعی کاربرد دارد ؟

۵-یکی از اهداف کلیدی مجتمع مفید «تربیت شهروند مطلوب جهانی» است، شما تعبیرتان از این هدف چیست ؟

۶-برای رسیدن به هدف فوق چه اقداماتی می توان انجام داد؟

٧-خانواده چه وظیفه ای در این رابطه دارد و چه توصیه هایی برای آن ها دارید ؟

٨-یک روش ابتکاری در تدریس ؟

۹-یک خاطره جالب ؟

۱٠-یک اقدام جالب گروه علوم اجتماعی؟

 

آشنایی

 فهیمه خسروی هستم، متولد ۲۸ آذر ۱۳۶۸ در تهران .در سال ۱۳٨٧ درست با اتمام دوره متوسطه و ورود به دانشگاه در رشته مورد علاقه ام (تاریخ دانشگاه تهران) از طرف خانم احمدزاده(مدیر مدرسه ی مشعر) دعوت به همکاری شدم. تا همین سال ٩۲  در دبیرستان و راهنمایی  مشعر مربی پرورشی بودم . امسال هم در دبستان دخترانه ی مفید مربی علوم اجتماعی دو پایه ی سوم و چهارم هستم . در درس فارسی هر چهار پایه هم به خانم منتظری کمک می کنم.

یک ابتکار جالب

شايد ايده ی جالبي كه در پلاك علوم اجتماعي(کلاس خاص درس علوم اجتماعی) قرار است اتفاق بيفتد، استفاده ی آزاد از فضاي بالكن كلاس باشد. شنيدن صداهايي؛ ديدن موقعيت مدرسه از بالا در محله ؛ حس تغيير آب و هوا  و ... به صورت نا خودآگاه باعث شده هم بچه ها در كلاس راحت تر باشند و هم مفاهيم درس جغرافيا و تاريخ و اجتماعي به شكلي غير مستقيم در كلاس تدريس شود.

وجود سماور قديمي و خوراكي هاي سنتي مثل عناب و گردو و ميوه هاي خشك و ... در کنار كرسي ، كاسه ها و ظروف قديمي و سنتي در كلاس و كاه گلي كردن ديوار كلاس با پيشنهاد بچه ها را هم مي توان از فعاليت هاي جالب و البته متفاوت اين كلاس دانست، كه علیرغم به وجود آوردن فضاي متفاوت كلاس ، دانش آموزان را با فرهنگ و سنت ايراني  آشنا مي كند.

خاطره

استقبال مديران و همكاران مدارس مفيد و دانش آموزان خود مدرسه از دیدن محيط كلاس كه در برنامه ی يك روز با دخترانه ی مفيد حضور داشتند برایم در همین ابتدای راه خاطره ی خوبی به جا گذاشت.

لحن هايي متفاوت و كلمات شيرين آنها به ما اين اميد را مي داد كه آينده ی خوبي در انتظار اين كلاس است.

شهروند مطلوب

 به تعبير يكي از صاحب‌نظران، مطالعات اجتماعي از لحاظ لغوي از دو واژه ی «مطالعات» و«اجتماعي» تشکيل شده است: «مطالعات» به ما مي‌گويدکه ماهيت اين درس تحقيق وکاوشگري به ‌وسيله ی دانش‌آموز است و واژه «اجتماعي» ناظر بر ابعاد مختلف زندگي - اجتماعي، سياسي، اقتصادي، مردم‌شناختي و نظايرآن- است.( دکتر حسن ملکي،سخنرانی درکارگاه آموزشی مفید" برنامه درسی بارويکرد تلفيقی"،مرداد۱٣۸۲)

پس درس مطالعات اجتماعي درسي است که از طريق آن، دانش‌آموزان ابعاد مختلف زندگي اجتماعي را بررسي مي‌کنند تا قابليت‌هاي شهروندي همه جانبه براي زندگي را به ‌دست بياورند . عنوان اين درس، عنوان «فرآيندي» است ودر مطالعات اجتماعي «تفکرانتقادي» و «مهارت کاوشگري» مهم است.

در برخي از كشورها، اين برنامه‌ي درسي عنوان ديگري دارد چنان‌كه براي مثال در كشور استراليا اين حوزه SOSE (Studies of Society and Environment)«مطالعات جامعه و محيط» ناميده مي‌شود.

درس مطالعات اجتماعي به عنوان يک حوزه‌ي اساسي يادگيري بر محورکنش متقابل آدميان بايکديگر و با محيطي که در آن به سر مي‌برند- در روند زماني- استوار است."به طوري که مي‌توان ادعا نمود جامعه، زمان و مکان سه محور عمده‌ي درس مطالعات اجتماعي است."

مطالعات اجتماعي « مفاهيم اصلي» خود را از رشته‌هاي علمي نظير جغرافيا، تاريخ، اقتصاد، علوم سياسي، جامعه‌شناسي و روان شناسي و هم‌چنين مطالعات آسيا و خاورميانه، مطالعات شهروندي، مطالعات محيط زيست و... مي‌گيرد.

مفاهيم اين رشته‌هاي علمي به همراه ارزش‌هاي کليدي و فرآيند کاوشگري که حيطه ی مهارتي را نيز در بر مي‌گيرد، به سمت هدف کلي برنامه‌ي درسي مطالعات اجتماعي جهت‌گيري مي‌کنند. به عبارت ديگر مقصد غايي و هدف نهايي بهره‌گيري از اين رشته‌هاي علمي ، پرورش و تربيت شهروند مطلوب با ويژگي‌هاي موردنظر هر كشور است.

رويکرد و جهت‌گيري كلي برنامه ی درسي مطالعات اجتماعي،از رويکرد برنامه ی درسي ملي یعنی  فطرت گرايي توحیدی و شکوفايي فطرت نشات مي گيرد و لذا رويکردي  تربيتي مي‌باشد. بدين ترتيب که برنامه ی درسي مطالعات اجتماعي سعي مي‌کند به عنوان يکي از ابزارهاي  تربیت ،  زمينه‌هاي تربيت  فردي،اجتماعي و فرهنگي کودکان و نوجوانان را به عنوان سرمايه‌هاي اجتماعي براي نيل به شهرونداني مؤمن و مسلمان، آگاه، مسئول و توانمند در زندگي فردي و اجتماعي، داراي احساس تعلق و  علاقه‌مندي به سرزمين ايران و افتخار به هويت اسلامي – ايراني فراهم آورد .

***

آشنایی

علیرضا شیخ الاسلامی هستم، متولد ١٣۶۷ ، فارغ التحصیل دوره ۲۶ دبیرستان مفید منطقه ی ۲ کارشناسی حقوق دانشگاه مفید و کارشناسی ارشد حقوق بین الملل دانشگاه گیلان . سابقه ی۶ سال کار در مدرسه راهنمایی سما (۱) و یک سال کار در پایه ششم دبستان مفید منطقه ۲ را دارم.

یک تجربه ی آموزشی در زمینه ی شهروند مطلوب

 با توجه به موضوع تربیت شهروند مطلوب، یکی از تجارب خود در زمینه ی تربیت شهروند ارزشی و مطلوب را بیان می کنم که مربوط می شود به کلاس اجتماعی ام در سال گذشته.

با گذشت نزديك به ۲۵ سال از پايان جنگ تحميلي، انتقال مفاهيم ارزشمند و بنيادين اين حادثه ي عظيم تاريخي به نسل هاي جديد در شرايط كنوني جامعه اهميتي دو چندان يافته است. لذا در تاليف و نگارش كتاب مطالعات اجتماعي پايه ششم دبستان در فصل ۱۲ به موضوع « آزادي خرمشهر » پرداخته شده است. ما اين فرصت را مغتنم شمردیم تا از اين طريق، معرفت دانش آموزان را نسبت به موضوعات دفاع مقدس افزايش دهیم. به همين خاطر شيوه ي تدريس گروهي را براي اين كار انتخاب شد كه با اهداف خاص اين گروه سني انجام گرديد. لازم به ذكر است تدريس گروهي به روشى اطلاق مى‌شود که چندين معلم براى بهبود کار تدريس با هم همکارى و در راستاي يك هدف آموزشي حركت مي‌کنند. آنان دسته‌جمعى طرح مى‌ريزند و هر موضوع درسى را به چند بخش تقسيم مي نمايند. اين تيم كه شامل گروهى از معلمان است، اطلاعات دانش آموزان را تحليل نموده و درباره ي هدف‌هاى آموزشى آنان تصميم مى‌گيرند اين روش در اين طرح به همراهي گروهی چهار نفره، از معلمان مدرسه انجام شد.

در آغاز براي دانش آموزان بخش هايي از « مستند دفاع مقدس » پخش کردیم؛ بخش هايي نظير آغاز جنگ تحميلي، اشغال و آزادسازي خرمشهر.

در قدم بعدي آقاي ميرقاسمي(مديريت مدرسه) با حضور در كلاس مطالعات اجتماعي پايه ششم، به بيان خاطرات خود از دوران جنگ تحميلي و تاكيد بر نقش دانش آموزان و نوجوانان در دفاع مقدس به ويژه شهيد بهنام محمدي به عنوان شهيد نوجوان خرمشهر پرداختند كه مورد استقبال دانش آموزان واقع شد.

سپس براي دانش آموزان بازديدي از « باغ موزه ي دفاع مقدس » ترتيب دادیم.. اين باغ موزه در هشت تالار، طراحي شده است. هر کدام از این تالارها، موجب گشايش بابي تازه براي سوالات متنوع و اشتیاق بيشتر دانش آموزان شد.

از طرف ديگر از آنجا كه مجموعه ي مفيد، نزديك به ۷٠ شهيد تقديم انقلاب اسلامي نموده است، آشنايي دانش آموزان با شهداي مدرسه ي خود نيز در برنامه ها قرار گرفت. به همين منظور ويژه نامه ي « نشاني از بهشت » كه به بيان خاطرات شهداي مفيد پرداخته بود، در اختيار دانش آموزان قرار گرفت و از آنان خواسته شد تا درباره ي يكي از شهداي مدرسه چند خطي بنويسند.

 در همين راستا از مسئول سابق گروه شهداي دبيرستان مفيد، آقاي احمدزاده دعوت کردیم تا در كلاس درس مطالعات اجتماعي حضور پيدا كنند تا علاوه بر بیان خاطرات شهدا، به سوالات دانش آموزان جواب دهند.

در گام بعدي از آقای حشمتی دعوت کردیم تا با زبانی شیرین ، حاصل تحقیقات شان درباره ی« آموزش در دوران اسارت آزادگان » را در اختیار دانش آموزان بگذارند.

در پایان، نمایشگاه عکسی از آزاد سازی خرمشهر گذاشتیم. دانش آموزانبا دیدن تصاویر،با اطلاعاتی که از قبل پیدا کرده بودند، بیش از پیش با خرمشهر آشنا شدند.

در نهايت جمع بندي اينجانب از اقدامات صورت گرفته اين مي باشد كه در حداقلي ترين نگاه، دغدغه‌ي توجه به موضوع مهم دفاع مقدس در ذهن اين دانش آموزان شكل گرفته است و ادامه‌ي اين مسير يقيناً منجر به آن خواهد شد كه اين نسل ارتباط خود را با مفاهيم ارزشي اين دوره ي پرافتخار از كشورمان ايجاد نمايد و موجبات انتقال پيام شهداي گرانقدر به جامعه بيش از پيش ميسر گردد.

***

آشنایی

محمد حسن سنگانیان هستم ، متولد۱٣۶۱ در تهران. فارغ التحصیل دبیرستان مفید منطقه ی ۲ مهندسی مکانیک دانشگاه تبریز و دانشجوی کارشناسی ارشد روان شناسی تربیتی،آزاد تهران مرکز.سابقه ی ۶ سال کار در مدرسه راهنمایی و دبیرستان  مفید منطقه ۲  دارم. عناوین مسئولیت هایم عبارت بوده اند از : مسئول کتابخانه، دستیار معلم راهنمای سوم دبیرستان، دستیار مدیر گروههای آموزشی، مدیر گروههای آموزشی، مدیر آموزش تکمیلی دبیرستان ، معلم راهنمای سوم راهنمایی ،معلم پژوهش فیزیک،اتو مکانیک، آزمایشگاه فیزیک در دبیرستان و معلم فیزیک اول و دوم راهنمایی و تاریخ، اجتماعی و جغرافی سوم راهنمایی .

 

هدف تان از تدریس

در درس تاریخ پارسال به دنبال یاد  دادن نبودم و به دنبال رها کردن  دانش آموزان  و پرواز دادن ایشان به سمت شناسایی و استفاده از منابع و توان مند ساختن ایشان در ارایه ی موضوع بودم.

این رویکرد در  تاریخ امسال نیز ادامه دارد والبته چاشنی و محرکه ی کار آنها انتخاب موضوع توسط خودشان و  همکاری گروهی با دوستان خودشان است.گفتنی است در فرایند هم گروهی پیدا کردن تا حدی آزادی و حق انتخاب وجود دارد.

در درس تعلیمات اجتماعی دنبال تجربه ی واقعی سرفصل های اصلی کتاب  مانند:" موسسات" " حکومت" : قوانین" ... هستیم. برای این کار علاوه بر دادن اختیارات بسیاری به شورای دانش آموزی و نمایندگان کلاسها - با توجه به اینکه معلم راهنمای پایه هم هستم- برنامه ی دیگری هم در حال اجراست و آن ثبت  N G O  دلخواه توسط گروه های یاد شده است. البته برای انتخاب موضوع و هدف "انجمن مردم نهاد" شان پیشنهاد هایی هم داده شد که همان مسئولیت های مدرسه ای مانند نماز، زیباسازی و نظافت، اطلاع رسانی ، بازی و ورزش، حل اختلاف،رشد توانمندی درسی و قرانی و ... بود. البته هستند گروه هایی که هدفشان را از علاقه ی مشترکشان انتخاب کرده اند، مانند پزشکی و It.

شهروند مطلوب

بسیار تعبیر زیبایی است، به هر حال آدمیزاد مستقل از نژاد و مذهب، دارای فطرت و به تعبیر بالاتر خلقت مشترکی است که متاسفانه در جامعه ی امروز ما کمتر مورد توجه قرار می گیرد.

به اعتقاد بنده شهروند مطلوب جهانی دارای حداقلی از توانایی ها و دانایی هاست که لازمه ی زندگی انسانی با مختصات جهان امروز است.

 

اقدامات لازم برای رسیدن به شهروند مطلوب

شاید اولین قدم در دبستان و راهنمایی کاشتن بذر هویت مورد نظر و قابل احترام دانستن عقاید و نظرات دیگران در ذهن دانش آموزان است همچنین بستر سازی برای رشد اعتماد به نفس، اعلام نظر در حضور جمع، کارتیمی و میدان دادن برای بروز خلاقیت نیز از این اقدامات است.

 

وظیفه ی خانواده

پذیرفتن نوجوان به عنوان انسانی برای زمان آینده، بها دادن به نظرات و افکارش و وقت گذاشتن برای قانع ساختن او شاید مهترین گام های والدین در این راه باشد.

 

خاطره

سال گذشته در فصل های مربوط به حکومت پهلوی سوالی از بچه ها پرسیدم که بایست جواب آن را جلسه ی آینده در برگه ی فسقلی(فسقلی نام  برگه ی A5  یا نصف برگه کلاسور است که به صورت افقی پر می شود  ، این نام مربوط به خاطرات شیرین  دوران نوجوانی خودم در همین مدرسه وکلاس معلم عزیز و بزرگوارم جناب آقای سلطانی است) نوشته و می آوردند.

 

سوال این بود: اگر جای پدر رضا خان بودید، چه می کردید؟

بیشتر جواب ها مربوط به نحوه ی تربیت فرزند و آموزش رفتار بادیگران و مجبور کردن به ادامه ی تحصیلات بود. اما یکی از جوابها چنین بود: اسب سواری می کردم، استراحت می کردم،... و از زندگی لذت می بردم!

***

آشنایی

 رضا شرافتی هستم، متولد  ۱٣۴۵ در تهران . آخرین مدرک تحصیلی ام کارشناسی مدیریت برنامه ریزی آموزشی است. در سال  ۱٣۹٠ به جمع مفیدی ها پیوستم.

از سال ۱٣۸۶  دروس روانشناسی، جامعه شناسی ،اجتماعی ، تاریخ وجغرافیا را تدریس کرده ام.  در سال تحصیلی۹٢ – ٩۱ درمدرسه راهنمایی مفید  منطقه ی دو ، به تدریس جغرافیا مشغول شدم.

هدف تان از تدریس

 همواره در تدریسم ، سعی کرد ه ام دانش آموزانم علاوه بریادگیری مطالب کتاب درسی، با استفاده ازمنابع دیگر ، مطالب را جذابتر،گسترده تربیاموزند، طوری که مطالب ملکه ذهن شان شده ودایره ی یادگیری شان، فراترو شیرین تر از حدکتاب درسی باشد.

نقش درس شما در زندگی

درس جغرافیا با توجه به گستردگی مطالبش،  چون هرلحظه در زندگی نقش دارد ، پس یادگیری کاربردی آن برخلاف تصور عام دانش آموزان و بعضا" اولیا، درسی تاثیرگذاراست که بسیاری از مهارتهای زندگی را می شود در آن گنجاند ه و آموزش داد.

 شهروند مطلوب

آگاهی دادن به دانش آموزان نسبت به شیوه زندگی ،آداب ورسوم،عقاید  و ادیان،منابع مورد نیاز زندگی و بسیاری مطالب دیگر .

 اقدامات لازم برای رسیدن به شهروند مطلوب

۱- در گام نخست معلم با مطالعه و تحقیق، خود  دانش  کافی از مطلب داشته باشد ٢ – شیوه ارائه مطلب  مقتضی با مخاطبین در نظر گرفته شود ٣ - بدون درنظرگرفتن تعصب خاص،البته با رعایت شرایط سنی مخاطب به شیوه ای مطلوب و فراخور مخاطبین مطالب را ارائه نمود4 – استفاده از ابزار مناسب آموزش.

وظیفه ی خانواده

با رعایت وظایف شهروندی به صورت عملی اقدام نمایند، البته بحث های شیرین خانوادگی در مورد این موضوع،  در شرایط مشابه در محیطی دلنشین بسیار تاثیرگذار خواهد بود.

روش تدریس ابتکاری

 روش من  شایدخیلی ابتکاری نباشد،ولی بنده فایل   Pdf  کتاب را دانلود کردم، وپس از گرد آوری مطالب مرتبط از منابع مختلف ، آنها را مابین صفحات کتاب همراه با تصاویر قرار دادم  وهنگام تدریس با استفاده از رایانه  و    ویدئو پروژکتوردر کلاس به تدریس می پرداختم،واین فایل جدید و ویرایش شده خودم را  دوره ای در اختیار بچه ها قرار میدادم، که باز خورد آن برایم خوب بود چون با داشتن تنوع مطالب واستفاده از عکسهای مختلف برای دانش آموزان ،کلاس و درس یکنواخت نبود.

خاطره

یک روز هنگامی که حرکت وضعی وانتقالی زمین را توضیح میدادم ،متوجه شدم بعضی ها حتی با دیدن کره جغرافیا متوجه مطلب نمیشوند،که برای توضیح بهتر شروع کردم به دور خودم چرخیدن  و همزمان دور ردیف وسط کلاس چرخیدن ،که صحنه جالبی شد که کلاس با هم زدند زیر خنده ولی در عوض آموزش و یادگیری در حال انجام بود، واین برایم بسیار با ارزش بود.

اقدامی جالب از گروه اجتماعی      

بررسی سوالات امتحانی به صورت گروهی وتبادل نظرقبل از تایپ نهایی.

 

 


١٠:٠٨ - شنبه ٢٣ آذر ١٣٩٢    /    شماره : ٢٢٧    /    تعداد نمایش : ٣٨٢٥